Po wykonaniu zdjęcia nie można było sprawdzić efektu. Nie było wyświetlacza, podglądu ani możliwości natychmiastowego usunięcia nieudanego ujęcia. Trzeba było uzbroić się w cierpliwość i poczekać, aż cały film zostanie wykorzystany.
Czasami trwało to tydzień, czasami kilka miesięcy. Dopiero wtedy rolkę oddawało się do fotografa i… zaczynało się czekanie.
Wizyta u fotografa była małym świętem
Pamiętasz charakterystyczne zakłady fotograficzne? W witrynach wisiały portrety nowożeńców, dzieci komunijnych i zdjęcia do dowodów osobistych. Za ladą stały półki z filmami Kodak, Fuji czy Konica, a w gablotach prezentowano aparaty Zenit, Praktica, Canon czy Nikon.
Oddając film, słyszało się dobrze znane zdanie:
– Proszę przyjść za tydzień.
Niektóre zakłady oferowały wywołanie „na jutro”, ale kosztowało to więcej. Gdy wreszcie nadchodził dzień odbioru, człowiek otwierał kopertę z prawdziwymi emocjami. Czy zdjęcia wyszły ostre? Czy nikt nie zamknął oczu? Czy aparat nie prześwietlił filmu?
Każdy odbiór był małą loterią.
Album rodzinny – najważniejsza książka w domu
Po wywołaniu zdjęcia trafiały do albumu.
Nie do folderu w komputerze. Do prawdziwego albumu z grubymi kartkami, pergaminowymi przekładkami i charakterystycznym zapachem papieru.
Wieczorami cała rodzina potrafiła przeglądać fotografie z wakacji, świąt, wesel czy pierwszych urodzin dzieci. Każde zdjęcie wywoływało opowieści.
– To było nad Bałtykiem.
– Pamiętasz tę starą Syrenkę?
– Zobacz, jaki dziadek był młody.
Album stawał się kroniką całej rodziny.
Zdjęcia robiło się tylko przy ważnych okazjach
Nikt nie fotografował obiadu, kawy czy zakupów.
Aparat wyciągano podczas świąt, komunii, ślubów, wakacji, pierwszego dnia szkoły albo rodzinnych spotkań. Dlatego praktycznie każde stare zdjęcie przedstawia jakiś ważny moment.
Nie było tysięcy przypadkowych fotografii. Były tylko te, które naprawdę warto było zachować.
Jednorazowe aparaty
i wakacyjne niespodzianki
Ogromną popularnością cieszyły się także jednorazowe aparaty fotograficzne.
Kupowało się je przed wyjazdem nad morze albo w góry. Po wykorzystaniu wszystkich klatek cały aparat oddawało się do wywołania. Nikt nie wiedział, co znajduje się na filmie. Czasami połowa zdjęć była nieudana, ale właśnie to dodawało całej zabawie uroku.
Dziś trudno wyobrazić sobie wakacje bez możliwości sprawdzenia zdjęcia natychmiast po jego wykonaniu.
Błysk flesza i czerwone oczy Fotografia analogowa miała swoje charakterystyczne wady.
Flesze często powodowały efekt czerwonych oczu. Zdarzały się prześwietlenia, zdjęcia poruszone albo całkowicie czarne. Jednak nikt nie przejmował się tym przesadnie.
To właśnie te drobne niedoskonałości sprawiają dziś, że stare fotografie wydają się bardziej autentyczne i pełne emocji.
Negatywy – prawdziwy skarb
Razem z odbitkami fotograf przekazywał niewielki pasek filmu – negatyw.
Dla wielu rodzin był on równie cenny jak same zdjęcia. Dzięki niemu można było po latach ponownie zamówić odbitki. Negatywy przechowywano w kopertach, pudełkach po butach albo specjalnych segregatorach. Dzisiaj wiele osób odnajduje je na strychach i w piwnicach, odkrywając fotografie, których nie widzieli od kilkudziesięciu lat.Aparat był gościem honorowym
W wielu domach aparat fotograficzny zajmował wyjątkowe miejsce. Leżał w futerale wyjmowanym tylko na specjalne okazje.
Dzieci często słyszały:
– Nie dotykaj, bo zepsujesz.
Wykonanie zdjęcia wymagało założenia filmu, ustawienia czułości, przewinięcia klatki i odpowiedniego dobrania parametrów. Samo fotografowanie było umiejętnością, której trzeba było się nauczyć.
Czy robimy dziś lepsze zdjęcia?
Technologia dała nam aparaty o jakości, o jakiej dawniej nawet nie marzono. Smartfony potrafią wykonywać zdjęcia nocne, panoramy czy portrety z rozmytym tłem. Problem w tym, że robimy ich tak wiele, iż większość nigdy nie zostanie ponownie obejrzana.
Paradoksalnie więc fotografia stała się jednocześnie łatwiejsza i mniej wyjątkowa.
Najcenniejsze zdjęcie
to nie to najostrzejsze
Po latach okazuje się, że wartość fotografii nie zależy od liczby megapikseli ani jakości obiektywu. Najcenniejsze są te zdjęcia, które zatrzymały ludzi, miejsca i chwile, których już nie da się powtórzyć. Stare rodzinne albumy często mają większą wartość niż najnowocześniejszy smartfon, bo kryją wspomnienia, do których można wracać bez końca. Być może właśnie dlatego fotografie sprzed trzydziestu czy czterdziestu lat ogląda się dziś z większym wzruszeniem niż tysiące współczesnych zdjęć zapisanych gdzieś w pamięci telefonu.