Sobotnia wyprawa do wypożyczalni

Weekend dla wielu rodzin zaczynał się od wizyty w wypożyczalni. W piątkowe popołudnia i sobotnie wieczory przed lokalami ustawiały się kolejki. Na półkach stały setki kaset, ułożonych według gatunków – komedie, filmy sensacyjne, horrory, westerny czy bajki dla dzieci.
Największą atrakcją były oczywiście nowości. Problem polegał na tym, że każda wypożyczalnia posiadała zazwyczaj tylko jedną lub dwie kopie najpopularniejszych filmów. Jeśli ktoś zdążył wcześniej wypożyczyć „Terminatora 2”, „Park Jurajski” czy „Kevin sam w domu”, pozostawało jedynie dopisać się na listę oczekujących albo wybrać coś innego.
Samo przeglądanie okładek było niemal równie ekscytujące jak późniejsze oglądanie filmu. Wielkie kolorowe grafiki, krótkie opisy i charakterystyczny zapach plastikowych pudełek tworzyły klimat, którego nie zastąpi żaden internetowy katalog.

Magnetowid – symbol luksusu

Pierwszy magnetowid był marzeniem wielu rodzin. W Polsce pod koniec lat osiemdziesiątych i na początku dziewięćdziesiątych jego zakup stanowił ogromny wydatek. Często przywożono go z Niemiec, Stanów Zjednoczonych lub kupowano w Pewexie.
Posiadanie magnetowidu oznaczało prestiż. Sąsiedzi przychodzili oglądać filmy, dzieci zapraszały kolegów na bajki, a rodzinne wieczory filmowe stawały się regularnym wydarzeniem.
Nie każdy pamięta, że początkowo trwała nawet wojna formatów pomiędzy VHS a Betamax. Ostatecznie to właśnie VHS zdobył świat i na ponad dwadzieścia lat zdominował rynek domowej rozrywki.

Nagrywanie programów z telewizji

Magnetowid służył nie tylko do oglądania wypożyczonych filmów. Równie ważną funkcją było nagrywanie programów telewizyjnych.
Wielu ludzi planowało cały tydzień według programu telewizyjnego. Jeśli ulubiony film miał być emitowany w piątek o 22.30, a następnego dnia trzeba było wcześnie wstać do pracy, wystarczyło zaprogramować magnetowid.
Nie zawsze jednak wszystko działało idealnie. Czasami urządzenie nagrało tylko połowę filmu, innym razem ktoś przypadkowo zmienił kanał albo zabrakło miejsca na kasecie. Bywało również, że przez pomyłkę nagrywało się godzinę telezakupów zamiast długo wyczekiwanego hitu.

Reklamy też się nagrywały

Dzisiaj reklamy najczęściej przewijamy lub blokujemy. W czasach VHS nagrywały się razem z filmem i nikomu specjalnie to nie przeszkadzało.
Co więcej, po latach właśnie te reklamy stały się niezwykle ciekawą podróżą w czasie. Reklamy proszków do prania, oranżady w proszku, magnetofonów, pierwszych telefonów komórkowych czy samochodów dziś są dla wielu osób równie interesujące jak sam film.

Kasety miały własne życie

Większość rodzin posiadała całe kolekcje opisanych ręcznie kaset.
Na etykietach można było przeczytać napisy: „Filmy akcji”, „Bajki”, „Święta 1994”, „Komunia Ani”, „Wesele”, „Wakacje nad morzem” albo po prostu „Nie kasować!”.
Jedna kaseta często zawierała kilka różnych filmów nagrywanych przez wiele miesięcy. Ktoś zostawiał trochę wolnego miejsca na końcu, żeby później dograć kolejny program lub mecz piłkarski.
Dlaczego wszyscy przewijali kasety?
Każdy, kto korzystał z wypożyczalni, pamięta charakterystyczne naklejki:
„Prosimy przewinąć kasetę przed oddaniem.”
Nie był to kaprys właściciela.
Przewinięcie kasety do początku trwało nawet kilka minut. Gdyby każdy oddawał ją zatrzymaną w połowie filmu, pracownicy wypożyczalni musieliby przez cały dzień jedynie przewijać taśmy.
Niektórzy kupowali nawet specjalne urządzenia służące wyłącznie do szybkiego przewijania kaset. Dzięki nim nie zużywał się mechanizm magnetowidu.

Oglądanie filmu było wydarzeniem

Wieczór filmowy wyglądał zupełnie inaczej niż dziś.
Najpierw przygotowywało się kanapki, popcorn lub chipsy. Telefon odkładało się

na bok, bo nikt nie przerywał filmu przeglądaniem mediów społecznościowych. Domownicy siadali razem przed telewizorem i przez dwie godziny naprawdę oglądali film.
Jeżeli ktoś spóźnił się na początek, nie było możliwości cofnięcia transmisji telewizyjnej jednym kliknięciem. Trzeba było poczekać na kolejną emisję albo liczyć na to, że ktoś nagrał film na kasetę.

Kasety rodzinnych wspomnień

Dla wielu osób największą wartość mają dziś nie hollywoodzkie produkcje, lecz domowe nagrania.
Pierwsze kroki dziecka, urodziny, komunie, święta Bożego Narodzenia, wesela czy wakacje – wszystko zapisywano na kasetach VHS lub VHS-C. Często są to jedyne ruchome obrazy bliskich osób, których już z nami nie ma.
Problem polega na tym, że taśmy z biegiem lat ulegają degradacji. Coraz trudniej znaleźć sprawny magnetowid, a wiele nagrań bezpowrotnie znika. Dlatego specjaliści od lat apelują, aby rodzinne archiwa jak najszybciej przenieść do postaci cyfrowej.

Koniec pewnej epoki

Pod koniec lat dziewięćdziesiątych kasety VHS zaczęły ustępować miejsca płytom DVD. Obraz był lepszej jakości, nie trzeba było przewijać filmu, a płyty zajmowały znacznie mniej miejsca.
Kilka lat później pojawiły się serwisy streamingowe i wydawało się, że kasety odejdą w całkowite zapomnienie.
Stało się jednak coś zaskakującego. Podobnie jak płyty winylowe, magnetowidy i kasety VHS zaczęły wracać do łask kolekcjonerów. Dziś za niektóre oryginalne wydania kultowych filmów można zapłacić setki, a nawet tysiące dolarów. Dla jednych to inwestycja, dla innych sentymentalna podróż do czasów, gdy obejrzenie filmu było małym świętem, a sobotni wieczór z wypożyczoną kasetą miał w sobie magię, której współczesne platformy streamingowe wciąż nie potrafią zastąpić.